Imaxes

Obsérvase unha medula ósea marcadamente hipercelular con panmielose, é dicir, proliferación das tres series hematopoéticas (eritroide, granulocítica e megacariocítica) con relativo predominio da serie eritroide, xunto con megacariocitos pleomorfos de tamaño variable, con núcleos hipercromáticos e agrupados. Na mielofibrose primaria predominarían a fibrose medular e os megacariocitos moi atípicos en cúmulos densos; na trombocitemia esencial habería medula normo ou discretamente hipercelular con proliferación predominante de megacariocitos grandes hiperlobulados en “hasta de cervo”, e no linfoma anxioinmunoblástico de células T o patrón sería ganglionar, con infiltrado de células TFH e cambios vasculares, non unha panmielose medular.

A imaxe mostra unha tinguidura inmunohistoquímica con positividade nuclear intensa e difusa nas células tumorais do manto, mentres os centros xerminais residuais aparecen negativos, patrón característico da expresión de ciclina D1 no linfoma do manto. Este patrón non se corresponde con CD20, que daría unha positividade de membrana en células B sen especificidade para o linfoma do manto, nin con CD10, que se restrinxe habitualmente ás células de centro xerminal, nin con CD3, que marcaría linfocitos T.

Na policitemia vera a medula ósea mostra panmielose con proliferación das tres series hematopoéticas e identifícanse megacariocitos pleomorfos de tamaño variable, con núcleos hipercromáticos e con frecuencia agrupados, sen un patrón monolobulado nin hipolobulado uniforme. Os megacariocitos con núcleos hiperlobulados en “hasta de cervo” son característicos da trombocitemia esencial.

CD34 é un marcador de células proxenitoras hematopoéticas inmaturas e do endotelio vascular; na medula ósea identifica especialmente os mieloblastos e outros blastos hematopoéticos, que en condicións normais representan menos do 1% das células nucleadas, mentres que na síndrome mielodisplásica a súa porcentaxe aumenta e a presenza de máis do 20% de células CD34 positivas indica transformación a leucemia mieloide aguda. Non é un marcador específico de megacariocitos (CD61), eritroblastos (CD71) nin linfocitos maduros (CD3/CD20).

A imaxe de H‑E mostra un infiltrado polimorfo composto por linfocitos de distintos tamaños, eosinófilos, histiocitos e células plasmáticas, e unha área clara correspondente ás células dendríticas foliculares, que rodean unha vénula de endotelio alto propia do linfoma anxioinmunoblástico de células T. Na tinguidura inmunohistoquímica, CD21 marca de forma intensa a rede de células dendríticas foliculares, que aparece expandida e redistribuída en mallas ramificadas arredor das vénulas de endotelio alto. Os macrófagos de corpos apoptóticos teñen a súa tinguidura típica con CD68 ou CD163, os tricoleucitos caracterízanse pola expresión de marcadores B como CD20 e, de forma máis específica, anexina A1, e a reticulina demóstrase con tinguiduras arxénticas de fibras de reticulina, non con anticorpos de membrana.

A frecha sinala unha célula grande con dous núcleos prominentes e nucléolos centrais, cun aspecto en «ollos de bufo», característico dunha célula de Reed‑Sternberg clásica. Unha célula xigante multinucleada tería numerosos núcleos sen a disposición típica de RS, a célula plasmática binucleada presenta citoplasma máis basófilo e núcleo excéntrico, e o eosinófilo é pequeno, con núcleo bilobulado e citoplasma con gránulos intensamente eosinófilos.

A imaxe mostra un infiltrado polimorfo con linfocitos de distintos tamaños, eosinófilos, histiocitos e células plasmáticas, no que se distinguen áreas pálidas formadas por agregados perivasculares arredor de vénulas de endotelio alto e áreas máis basófilas de linfocitos pequenos de fondo. Este patrón con hipervascularización arboriforme e agregados de células TFH perivasculares é característico dun linfoma anxioinmunoblástico de células T. Un linfoma B difuso de células grandes mostraría unha proliferación monomorfa de células grandes; o linfoma de Hodgkin recoñeceríase pola presenza de células de Reed‑Sternberg nun fondo inflamatorio, e o linfoma linfoplasmocitoide caracterízase por linfocitos pequenos e células plasmáticas.

Corresponde á variante linfohistiocítica, é dicir, ás células LP do linfoma de Hodgkin de predominio linfocítico nodular: células grandes con núcleo lobulado e irregular e aspecto de “floco de millo”, sobre un fondo de linfocitos maduros. Isto diferencia esta variante da forma lacunar, típica da esclerose nodular con halo claro por retracción do citoplasma, da célula de Hodgkin (forma mononuclear da RS clásica) e da variante clásica bilobulada en “ollos de bufo”.

Nesta imaxe vese unha inmunohistoquímica positiva na zona interfolicular e perifolicular, resaltando unha rede de linfocitos T arredor de folículos que permanecen relativamente negativos, un patrón típico de CD3 nun linfoma folicular. Se fose CD10, CD20 ou Bcl2, agardaríamos unha positividade intensa e difusa no interior dos folículos B neoplásicos, non só no estroma e na periferia folicular.

A opción correcta é a plasmocitose reactiva clonal, porque é a única na que as células plasmáticas manteñen unha expresión equilibrada de ambas as dúas cadeas lixeiras, kappa e lambda, sen restrición a unha soa. No mieloma múltiple, na leucemia de células plasmáticas e no linfoma linfoplasmocítico hai proliferación clonal de células plasmáticas con perda da expresión dunha das cadeas e restrición para a outra, o que demostra a clonalidade da poboación tumoral.

Na imaxe obsérvanse células grandes con citoplasma retraído, deixando un espazo claro arredor do núcleo (células lacunares), características do linfoma de Hodgkin clásico subtipo esclerose nodular. Nin a leucemia linfática crónica (infiltrado de linfocitos pequenos con centros de proliferación), nin o linfoma de Burkitt (proliferación monomorfa con patrón en “ceo estrelado”), nin o linfoma linfoplasmocitoide (mestura de linfocitos pequenos e células plasmáticas con corpos de Dutcher) presentan este tipo de célula lacunar típica do Hodgkin.

A inmunohistoquímica amosa positividade en células grandes con morfoloxía típica de Reed‑Sternberg clásicas (CD15/CD30, PAX5 feble) sobre un fondo inflamatorio, un patrón propio do linfoma de Hodgkin clásico. Entre as opcións, só o linfoma de Hodgkin subtipo esclerose nodular corresponde a un Hodgkin clásico; o linfoma do manto defínese por ciclina D1+ e patrón en manto, a LLA T por blastos T TdT+/CD3+, e o predominio linfocítico nodular presenta células LP CD20+/Bcl6+ sen a expresión típica CD15/CD30.

A imaxe mostra un megacariocito de gran tamaño, con citoplasma abundante e un núcleo hiperlobulado en forma de “hasta de cervo”, formado por múltiples lóbulos irregulares conectados por pontes de cromatina, un patrón morfolóxico megacariocítico característico e practicamente diagnóstico de trombocitemia esencial. O micromegacariocito e o megacariocito monolobulado asócianse a síndromes mielodisplásicas (incluída a síndrome 5q‑), e o megacariocito pequeno hipolobulado é típico da leucemia mieloide crónica.

A imaxe C mostra un infiltrado difuso de células grandes cunha positividade nuclear intensa e homoxénea en practicamente toda a poboación tumoral, patrón característico dunha tinguidura para p53 nun linfoma B difuso de células grandes. A imaxe A corresponde a CD3 nun linfoma folicular, onde a tinguidura limítase a linfocitos T interfoliculares; a imaxe B mostra citoqueratina marcando selectivamente as glándulas e o epitelio nun linfoma MALT, e a imaxe D presenta unha intensa tinguidura de membrana propia de CD20 nun linfoma B.

A imaxe C mostra un ganglio cun patrón nodular formado por numerosos folículos de tamaño variable que substitúen de maneira uniforme a arquitectura normal, achado que corresponde a un linfoma folicular. A imaxe A presenta un infiltrado difuso de linfocitos pequenos con áreas máis pálidas que representan centros de proliferación, característico dunha leucemia linfática crónica; a imaxe B mostra grandes nódulos mal delimitados que borran a arquitectura ganglionar, propios dun linfoma de Hodgkin de predominio linfocítico nodular; e a imaxe D evidencia bandas grosas de coláxeno que dividen o parénquima en nódulos, patrón típico dunha esclerose nodular.

A imaxe B mostra grandes nódulos relativamente ben formados pero mal delimitados entre si, que borran a arquitectura normal do ganglio e dispóñense nun patrón nodular difuso. Este aspecto corresponde a un linfoma de Hodgkin tipo predominio linfocítico nodular. A imaxe C presenta numerosos folículos de tamaño variable que substitúen de forma uniforme a arquitectura, compatible cun linfoma folicular; a imaxe D evidencia bandas grosas de coláxeno que dividen o parénquima, propias dunha esclerose nodular; e a imaxe A mostra un infiltrado difuso con centros de proliferación pálidos característico dunha leucemia linfática crónica.

Obsérvase un ganglio cun patrón nodular separado por bandas fibrosas anchas e pálidas, que dividen o parénquima en nódulos ben delimitados, achado típico do linfoma de Hodgkin subtipo esclerose nodular. O linfoma folicular tamén ten patrón nodular, pero con folículos B neoplásicos sen tabiques fibrosos grosos; o predominio linfocítico nodular presenta nódulos sen esclerose marcada, e a micose fungoide é un linfoma cutáneo con epidermotropismo, non unha lesión ganglionar deste tipo.

A imaxe mostra, á esquerda, CD10 positivo restrinxido aos centros xerminais residuais, e á dereita unha positividade intensa e difusa para ciclina D1 nas células do manto que os rodean, patrón típico do linfoma de células do manto. Non corresponde a un linfoma folicular, onde a positividade para CD10 estenderíase a todos os folículos tumorais sen expresión de ciclina D1; tampouco a unha esclerose nodular de Hodgkin, que non mostra este perfil B CD10+/ciclina D1+, nin a un linfoma MALT, que adoita ser CD10 negativo e ciclina D1 negativo.

A imaxe A mostra un patrón nodular no que os folículos neoplásicos aparecen practicamente negativos, marcándose o estroma interfolicular e perifolicular e resaltando unha rede de linfocitos dispersos. Este patrón corresponde a unha tinguidura para CD3 nun linfoma folicular. A imaxe B mostra citoqueratina marcando selectivamente glándulas e epitelio nun linfoma MALT; a imaxe C presenta unha positividade nuclear difusa compatible con p53 nun linfoma B difuso de células grandes, e a imaxe D amosa unha intensa tinguidura de membrana típica de CD20 nun linfoma B.

A tinguidura inmunohistoquímica para CD71 (receptor de transferrina) marca de forma intensa os precursores eritroides displásicos, que aparecen distribuídos de maneira irregular en agregados anómalos de tamaño e morfoloxía variable, sen a disposición ordenada en illotes eritroblásticos propia da eritropoese normal; este patrón corresponde a unha eritropoese displásica ou diseritropoese, propia das síndromes mielodisplásicas. Non demostra un aumento da serie granulocítica con desviación esquerda (que se evidenciaría mellor con MPO), nin megacariocitos displásicos (CD61), nin seudocélulas de Pelger‑Hüet (alteracións de neutrófilos visibles en frotis e non relacionadas con CD71).

CD34 marca células proxenitoras hematopoéticas inmaturas (mieloblastos), de modo que a positividade para este marcador indica un aumento de precursores inmaturos na medula ósea, algo típico dunha síndrome mielodisplásica cando a porcentaxe de células CD34+ está incrementada e forman pequenos acúmulos ou clusters de localización intersticial non paratrabecular (ALIPs). O aumento de blastos, a sospeita de SMD e a formación de clusters si son coherentes co achado.

A imaxe A mostra un centro xerminal residual con positividade intensa e ben delimitada para CD10 nun linfoma do manto, patrón típico dun marcador de centro xerminal. A imaxe B corresponde a CD56, cunha positividade de membrana intensa en células grandes de mieloma múltiple, polo que non se trata de CD10; a imaxe C mostra positividade nuclear difusa nas células do manto que rodean centros xerminais residuais, compatible con ciclina D1; e a imaxe D representa a práctica ausencia de expresión dun marcador (lambda negativa), sen o patrón de centro xerminal propio de CD10.

A imaxe mostra un patrón nodular que borra a arquitectura normal, sen bandas fibrosas grosas delimitando nódulos, compatible cun predominio linfocítico nodular. Na esclerose nodular agardaríamos ver tabiques de coláxeno ben evidentes, a variante de celularidade mixta preséntase de forma máis difusa con abundante inflamación heteroxénea, e o subtipo rico en linfocitos non se caracteriza por unha nodularidade tan marcada.

A imaxe mostra un infiltrado difuso de células linfoides que infiltran e destrúen as glándulas gástricas, o que corresponde a un linfoma MALT. A frecha sinala unha glándula gástrica parcialmente destruída pola infiltración de linfocitos neoplásicos, é dicir, unha lesión linfoepitelial, considerada necesaria para establecer o diagnóstico deste linfoma. Non se trata dun centro de proliferación, que se observa na leucemia linfática crónica como áreas pálidas mal delimitadas; tampouco dun centro xerminal residual nin dun folículo linfoide ben formado, estruturas nodulares que non mostran o patrón de glándula infiltrada por linfocitos que se pode observar aquí.

Na policitemia vera, a tinguidura inmunohistoquímica para CD61 (GPIIIa) evidencia de forma intensa o citoplasma das células da liña megacariocítica, poñendo de manifesto a hiperplasia megacariocítica característica desta entidade, con megacariocitos pleomorfos de tamaño variable. CD61 non é o marcador de elección para destacar especificamente a eritropoese activa, para o que se utiliza preferentemente CD71, nin para resaltar de forma selectiva os precursores granulocíticos, que se demostran mellor coa mieloperoxidase; aínda que marca megacariocitos, estes non son necesariamente xigantes como na trombocitemia esencial.

Coa tinguidura inmunohistoquímica para IgM demóstrase unha positividade citoplasmática intensa nos linfocitos linfoplasmocitoides e nas células plasmáticas, achado típico dun linfoma linfoplasmocitoide, e ademais identifícanse inclusións intranucleares de inmunoglobulina que tamén se tinguen para IgM, correspondentes a corpos de Dutcher, estruturas características de neoplasias B con diferenciación plasmocitoide.

Na tricoleucemia, a tinguidura característica é a positividade intensa para anexina A1 nos linfocitos B neoplásicos, que se marcan de forma difusa. CD3 marcaría células T, CD56 é máis típico de células NK ou de células plasmáticas no mieloma, e ciclina D1 asóciase ao linfoma do manto, non á tricoleucemia.

Nunha mielofibrose idiopática a medula aparece substituída por unha intensa fibrose e obsérvanse megacariocitos con marcado pleomorfismo, deformados, con núcleos hipolobulados e hipocromáticos, que é a célula sinalada polas frechas. A célula xigante multinucleada descríbese sobre todo en granulomas, o macrófago de corpo tingible localízase en centros xerminais de ganglios linfáticos e contén restos apoptóticos, e a célula de Mott é unha célula plasmática con inclusións de inmunoglobulina (corpos de Russell) propia de procesos plasmocitarios, non do contexto fibroso e megacariocítico típico da mielofibrose.

A imaxe mostra un infiltrado difuso que despraza a medula ósea normal, formado por células de aspecto plasmático con citoplasma abundante, halo perinuclear pálido, núcleo excéntrico redondeado e cromatina condensada en “roda de carro”, en algunhas das cales identifícanse corpos de Dutcher intranucleares. Este patrón é característico dun mieloma múltiple. A policitemia vera definiríase por unha panmielose con aumento das tres series hematopoéticas, a trombocitemia esencial por unha medula hipercelular con megacariocitos xigantes hiperlobulados, e na leucemia mieloide aguda veríase a medula substituída por blastos mieloides de gran tamaño, sen a morfoloxía plasmática que se observa aquí.

A imaxe mostra unha medula ósea practicamente reemplazada por unha proliferación difusa de grandes células blásticas de estirpe mieloide, con citoplasma pálido e abundante, núcleos grandes de cromatina fina e nucléolos prominentes, con escasos precursores hematopoéticos maduros e adipocitos residuais. Este patrón corresponde a unha leucemia mieloide aguda. En contraste, a mielofibrose primaria caracterízase por un espazo medular ocupado por fibrose e megacariocitos atípicos, a trombocitemia esencial mostra medula con megacariocitos xigantes hiperlobulados sobre un fondo relativamente conservado, e a leucemia linfoblástica aguda presenta blastos de menor tamaño con cromatina en “sal e pementa” e citoplasma escaso.

Na micose fungoide vese un infiltrado linfocitario composto por linfocitos atípicos de núcleo hipercromático e irregular que migran cara á epiderme, fenómeno coñecido como epidermotropismo e considerado o achado histolóxico característico desta entidade. A presenza de lesións intraepiteliais é propia do linfoma MALT, e os microabscesos de Darier‑Pautrier non se observan na imaxe; o infiltrado linfocitario si está presente.

A imaxe D mostra un infiltrado difuso de células grandes cunha positividade de membrana continua e intensa en practicamente toda a poboación tumoral, patrón típico dunha tinguidura para CD20 nun linfoma B difuso de células grandes. A imaxe A corresponde a CD3 nun linfoma folicular, onde os folículos neoplásicos aparecen negativos e só se marcan os linfocitos T reactivos perifoliculares; a imaxe B mostra unha tinguidura con citoqueratina, que marca selectivamente o epitelio e as glándulas destruídas nun linfoma MALT, e a imaxe C amosa unha positividade nuclear intensa compatible con p53 nun linfoma B difuso de células grandes.

A imaxe mostra unha positividade intensa e difusa nos folículos neoplásicos, e mesmo nas células interfoliculares, compatible con CD10, marcador típico de centro xerminal no linfoma folicular. CD3 marcaría linfocitos T periféricos pero non as células B do folículo, CD56 é propio de células NK ou plasmáticas no mieloma, e ciclina D1 é característica do linfoma do manto, non do folicular.

A imaxe corresponde a unha mielofibrose primaria, porque a medula ósea aparece substituída por unha intensa fibrose con megacariocitos moi pleomorfos e deformados, con núcleos hipolobulados. Na policitemia vera observaríase panmielose, na trombocitemia esencial megacariocitos con núcleos en “hasta de cervo” sen fibrose extensa e na aplasia medular predominaría unha hipocelularidade extrema con substitución case completa por graxa.

CD71 é o receptor de transferrina e exprésase de forma intensa nos precursores eritroides nucleados, polo que na síndrome mielodisplásica obsérvase unha medula con precursores eritroides displásicos CD71 positivos, distribuídos de forma irregular en agregados anómalos e sen a organización en illotes eritroblásticos propia da eritropoese normal, reflectindo unha diseritropoese típica desta entidade. Na policitemia vera a tinguidura para CD71 tamén resalta eritroblastos, pero no contexto dunha panmielose con proliferación coordinada das tres series; na mielofibrose o achado clave son megacariocitos atípicos e fibrose (evidenciables con CD61 ou outras tinguiduras), e na leucemia mieloide aguda os blastos mieloides identifícanse con marcadores mieloides como a mieloperoxidase.

A imaxe mostra unha tinguidura de membrana intensa e difusa en practicamente todas as células de gran tamaño do infiltrado, patrón típico dun marcador pan‑B como CD20 nun linfoma B difuso de células grandes. CD3 non é compatible porque é un marcador T que se expresaría nos linfocitos T reactivos e non de forma difusa en todas as células tumorais B; CD10 limítase habitualmente ás células de centro xerminal e non actúa como marcador pan‑B nun infiltrado difuso, e ciclina D1 é un marcador nuclear asociado ao linfoma do manto.

A imaxe corresponde a unha leucemia mieloide aguda, polo que a tinguidura inmunohistoquímica máis probable é a mieloperoxidase (MPO), marcador característico de diferenciación mieloide que mostra positividade citoplasmática nos blastos. Anexina 1 é un marcador típico da tricoleucemia; CK (citoqueratina) identifica células epiteliais e utilízase para resaltar estruturas glandulares, e CD138 é un marcador de células plasmáticas empregado principalmente no diagnóstico de mieloma múltiple.

A imaxe corresponde a unha leucemia linfoblástica aguda B. As células son de maior tamaño, con escaso citoplasma e cromatina finamente dispersa en “sal e pementa”. Na leucemia mieloide crónica a medula mostra hipercelularidade con proliferación da serie granulocítica en distintos estadios de maduración e megacariocitos pequenos hipolobulados; na leucemia linfática crónica predominan linfocitos pequenos maduros e centros de proliferación, e na tricoleucemia identifícanse linfocitos B con características prolongacións citoplasmáticas.

A imaxe mostra un infiltrado difuso de células linfoides que invade e destrúe as glándulas gástricas formando lesións linfoepiteliais, con presenza de linfocitos intraglandulares. Este patrón corresponde a un linfoma MALT gástrico. Non se trata dun linfoma de Burkitt, onde agardaríamos unha proliferación monótona de células de tamaño intermedio con macrófagos de corpo tingible producindo un patrón en “ceo estrelado”; tampouco dunha micose fungoide, que afecta á pel cun infiltrado T epidermotropo, nin dun linfoma linfoplasmocítico, no que predominan células plasmocitoides e corpos de Dutcher máis que lesións linfoepiteliais en mucosa gástrica.

A entidade na que son característicos os megacariocitos hipolobulados é a síndrome mielodisplásica; nas síndromes mielodisplásicas os megacariocitos son de pequeno tamaño ou de tamaño normal, pero con núcleos hipolobulados ou monolobulados e outras alteracións displásicas, o que define a dismegacariopoese. Na aplasia medular o típico é a marcada diminución de megacariocitos nunha medula moi hipocelular substituída por graxa; no linfoma anxioinmunoblástico de células T o achado principal é un infiltrado polimorfo con células TFH e non unha alteración megacariocítica chamativa; e na policitemia vera os megacariocitos son pleomorfos e aumentados en número, con núcleos hipercromáticos e agrupados, pero non caracteristicamente hipolobulados como na síndrome mielodisplásica.

A frecha sinala un corpo de Dutcher, unha pseudoinclusión intranuclear formada por acumulación de inmunoglobulinas que aparece como unha estrutura redondeada no interior do núcleo e tínguese intensamente con PAS. Os corpos de Russell tamén corresponden a acumulacións de inmunoglobulinas, pero localízanse no citoplasma das células plasmáticas; o amiloide deposítase de forma extracelular e non como inclusións intracelulares, mentres que os corpos de psamoma son calcificacións concéntricas típicas dalgúns tumores epiteliais e meninxiomas, non propias do mieloma múltiple.

A imaxe corresponde a unha leucemia linfoblástica aguda B. A pesar da negatividade para CD20 debido á grande inmaturidadedas células neoplásicas, estas son positivas para CD79a, marcador que se expresa desde fases moi temperás da diferenciación B e permite identificar os precursores B en estadios nos que CD20 aínda non se expresou. Na leucemia linfoblástica aguda T agardaríamos expresión de marcadores T como CD3, CD2 ou CD7; na leucemia mieloide aguda os blastos expresarían mieloperoxidase ou outros marcadores mieloides, e no linfoma de Hodgkin as células de Reed Sternberg non presentan este patrón de negatividade para CD20 con positividade para CD79a propio dunha neoplasia de precursores B.

Indícase Bcl2 e obsérvase unha positividade intensa e difusa nos folículos, achado típico do linfoma folicular, onde a sobreexpresión de BCL2 pola t(14;18) fai que os folículos de centro xerminal sexan Bcl2 positivos. En folículos reactivos normais, as células de centro xerminal son Bcl2 negativas; o linfoma do manto e o linfoma B difuso de células grandes non amosan este patrón tan uniforme de folículos de centro xerminal Bcl2+ e a leucemia linfática crónica non se organiza en folículos.

Obsérvase un ganglio cun patrón nodular que substitúe a arquitectura normal, formado por nódulos grandes e relativamente mal delimitados, típico do linfoma de Hodgkin de predominio linfocítico nodular. A esclerose nodular mostraría nódulos ben delimitados por bandas de coláxeno grosas, a variante de celularidade mixta adoita ser máis difusa cun fondo inflamatorio moi polimorfo, e o linfoma folicular é un linfoma B con folículos CD20+/CD10+/Bcl2+, non un Hodgkin.

A imaxe mostra unha área pálida formada por unha vénula de endotelio alto rodeada por células TFH neoplásicas, que contrasta cun infiltrado polimorfo composto por linfocitos de distintos tamaños, eosinófilos, histiocitos e células plasmáticas. Este patrón de hipervascularización arboriforme con agregados de células TFH perivasculares é característico dun linfoma anxioinmunoblástico de células T. En contraste, un linfoma B difuso de células grandes mostraría unha proliferación monomorfa de células grandes; o linfoma de Hodgkin recoñécese pola presenza de células de Reed‑Sternberg sobre un fondo inflamatorio, mentres que o linfoma linfoplasmocitoide se define por linfocitos pequenos e células plasmáticas, sen este marcado compoñente vascular.

A imaxe mostra un ganglio infiltrado por un linfoma de células do manto que borra a arquitectura normal, pero conserva dous nódulos claros sinalados polas frechas, correspondentes a centros xerminais residuais. Un centro xerminal residual recoñécese como un folículo ben delimitado e organizado atrapado polo tumor, mentres que un centro de proliferación da LLC é só un parche pálido mal delimitado dentro dun infiltrado difuso e monótono de linfocitos pequenos. Tampouco son microabscesos de Darier‑Pautrier, que son agregados intraepidérmicos de linfocitos na pel, nin granulomas, nos que se verían acúmulos organizados de histiocitos epitelioides e células xigantes, ausentes nesta imaxe.

A imaxe mostra unha proliferación difusa e monomorfa de células linfoides de tamaño pequeno e mediano. Este patrón corresponde a un linfoma linfoblástico T/leucemia linfoblástica aguda T. Non concorda cun linfoma de Burkitt, no que se apreciaría un patrón en “ceo estrelado” con macrófagos con corpos apoptóticos; tampouco cun linfoma B difuso de células grandes, onde as células son máis grandes e pleomórficas, nin cunha leucemia linfática crónica, que mostra linfocitos pequenos maduros con centros de proliferación pálidos.

As frechas sinalan áreas pálidas dentro dun infiltrado difuso de linfocitos pequenos, que corresponden a centros de proliferación (pseudofolículos) propios da leucemia linfática crónica. No linfoma do manto os centros xerminais residuais son escasos e están rodeados por células do manto; no linfoma folicular veriamos folículos neoplásicos máis uniformes; e os nódulos da esclerose nodular son compartimentos separados por bandas de coláxeno, non simples centros pálidos sobre un fondo difuso.

A imaxe mostra unha área pálida composta por células máis grandes ca os linfocitos circundantes (prolinfocitos e paraimmunoblastos), que corresponde a un centro de proliferación típico da leucemia linfática crónica. Un granuloma caseificante tería necrose central e células epitelioides, o microabsceso de Darier‑Pautrier é un acúmulo intraepidérmico de linfocitos atípicos na micose fungoide, e a lesión linfoepitelial é a destrución de glándulas por linfocitos B nun linfoma MALT gástrico.

A imaxe D mostra bandas grosas de coláxeno que dividen o parénquima ganglionar en nódulos, creando compartimentos ben delimitados, achado típico dunha esclerose nodular. A imaxe C presenta numerosos folículos de tamaño variable que substitúen de forma uniforme a arquitectura normal, patrón compatible cun linfoma folicular; a imaxe B mostra grandes nódulos mal delimitados que borran a arquitectura do ganglio, propios dun linfoma de Hodgkin de predominio linfocítico nodular; e a imaxe A mostra un infiltrado difuso de linfocitos pequenos con áreas máis pálidas que representan centros de proliferación, característico dunha leucemia linfática crónica.

A imaxe mostra un ganglio cun patrón nodular difuso de múltiples folículos relativamente homoxéneos que substitúen a arquitectura normal, típico dun linfoma folicular. Na esclerose nodular veríanse bandas grosas de coláxeno dividindo o parénquima; o predominio linfocítico nodular mostra nódulos grandes e mal delimitados, e o linfoma do manto adoita producir un patrón en manto arredor de centros xerminais residuais ou un infiltrado difuso, non este patrón folicular uniforme.

A frecha sinala unha célula grande mononuclear con nucléolo prominente, morfoloxía típica da célula de Hodgkin, que é a forma mononuclear da célula de Reed‑Sternberg clásica. Non presenta o aspecto bilobulado en «ollos de bufo» da RS clásica nin o halo claro propio da variante lacunar. Tampouco se observa o citoplasma basófilo con núcleo excéntrico dunha célula plasmática, nin a morfoloxía pequena bilobulada dun eosinófilo.

A imaxe B mostra células grandes con citoplasma abundante e núcleo claramente visible que presentan unha positividade intensa de membrana, o que corresponde a células plasmáticas neoplásicas dun mieloma múltiple marcadas con CD56. A imaxe A mostra un centro xerminal residual intensamente tinguido rodeado por un infiltrado monomorfo de células pequenas, achado propio de CD10 nun linfoma do manto; a imaxe C mostra positividade nuclear difusa en células linfoides de pequeno tamaño que rodean centros xerminais residuais, patrón característico da expresión de ciclina D1; e a imaxe D amosa medula ósea con escasa tinguidura específica, representando a práctica ausencia de expresión do marcador, polo que non se axusta ao perfil esperado para CD56.

A frecha sinala un megacariocito de pequeno tamaño con núcleo hipolobulado, típico da medula ósea na leucemia mieloide crónica. A célula xigante multinucleada veríase en granulomas, o macrófago de corpo tingible localízase en centros xerminais de ganglios linfáticos e a célula de Mott é unha célula plasmática con inclusións de inmunoglobulina (corpos de Russell) propia de procesos plasmocitarios.

A imaxe B mostra un ganglio con folículos neoplásicos que aparecen practicamente negativos fronte a un fondo intensamente positivo, onde a tinguidura distribúese de forma interfolicular e perifolicular. Este patrón corresponde a CD3, que marca os linfocitos T reactivos e resalta a arquitectura nodular sen tinguir as células tumorais do linfoma folicular, o que reflicte que o tumor é CD3 negativo ao tratarse dun linfoma B. A clave nesta pregunta é recoñecer que, no linfoma folicular, CD3 non se expresa nas células neoplásicas, de modo que os folículos quedan “baleiros” respecto da tinguidura, mentres que o resto de marcadores mostrados (CD10, CD20 e Bcl2) son positivos nos folículos tumorais e non poden distinguirse entre si só a partir do patrón de tinguidura.

A imaxe corresponde a un linfoma do manto. Obsérvase un infiltrado difuso e monomorfo de linfocitos de tamaño pequeno‑mediano que borra por completo a arquitectura folicular, rodeando un centro xerminal residual. Non é un linfoma folicular porque non se identifican folículos nodulares ben delimitados, senón un patrón totalmente difuso; tampouco é un mieloma múltiple, onde agardaríamos láminas de células plasmáticas con citoplasma abundante e núcleo excéntrico, nin unha leucemia linfática crónica, na que adoita verse un infiltrado de linfocitos pequenos con centros de proliferación pálidos mal delimitados.

Na primeira imaxe, a tinguidura para CD61 pon de manifesto unha hiperplasia megacariocítica con megacariocitos pleomorfos de tamaño variable, típica da policitemia vera, mentres que na segunda, a tinguidura para CD71 resalta unha eritropoiese activa marcando intensamente os eritroblastos, o que reflicte a panmielose característica desta neoplasia mieloproliferativa. Este patrón conxunto de hiperplasia megacariocítica e eritropoese aumentada non é típico dunha síndrome mielodisplásica (onde predomina a displasia e as ALIP), nin da trombocitemia esencial (proliferación case exclusiva de megacariocitos con núcleos en “hasta de cervo” sen incremento tan marcado da serie eritroide), nin dun linfoma anxioinmunoblástico de células T, que é unha patoloxía ganglionar e non unha panmielose medular con este perfil inmunohistoquímico.

Apréciase un patrón nodular no ganglio con bandas fibrosas grosas e claras que o subdividen en nódulos ben delimitados, un achado típico do linfoma de Hodgkin subtipo esclerose nodular. O predominio linfocítico nodular tamén é nodular pero sen unha esclerose tan evidente, o linfoma folicular mostra folículos B neoplásicos sen tabiques de coláxeno, e a micosis fungoide é un linfoma cutáneo con epidermotropismo, non unha lesión ganglionar deste tipo.

A imaxe mostra glándulas gástricas infiltradas e destruídas por un infiltrado difuso de células linfoides, característico dun linfoma MALT. A tinguidura inmunohistoquímica resalta o epitelio glandular residual, destruído pola infiltración de linfocitos. Non pode tratarse de CD20 nin de CD3, que tinguirían as células B ou T do infiltrado linfoide, nin de anexina A1, que se expresa na tricoleucemia.

A medula ósea mostra unha hipocelularidade extrema con marcada substitución do tecido hematopoético por graxa, patrón típico da aplasia medular. Na mielofibrose primaria observaríase unha medula fibrosada con proliferación de megacariocitos atípicos e osteoesclerose; na policitemia vera, unha panmielose con aumento das tres series hematopoéticas; e nas síndromes mielodisplásicas a medula adoita ser hipercelular ou, se é hipocelular, presenta displasia marcada das distintas series máis que unha substitución case completa por graxa.

A imaxe C mostra unha tinguidura inmunohistoquímica con positividade nuclear intensa e difusa nas células linfoides que rodean centros xerminais residuais, patrón típico de expresión de ciclina D1 nun linfoma do manto. Na imaxe A aparece marcado un centro xerminal residual con CD10 nun linfoma do manto; a imaxe B mostra positividade de membrana intensa con CD56 en células grandes, con núcleo claramente visible, algo non compatible cunha tinguidura para ciclina D1, que marca preferentemente os núcleos de linfocitos de pequeno tamaño; e a imaxe D representa a práctica ausencia de expresión do marcador.

Na imaxe A, CD61 marca megacariocitos displásicos de pequeno tamaño e hipolobulados, característicos dunha síndrome mielodisplásica, polo que non corresponde nin a policitemia vera nin á trombocitemia esencial. Na imaxe B, CD61 evidencia a hiperplasia megacariocítica da policitemia vera, con megacariocitos pleomorfos de tamaño variable.

A imaxe mostra glándulas gástricas infiltradas e destruídas por un infiltrado difuso de células linfoides, característico dun linfoma MALT con lesións linfoepiteliais. A frecha sinala un linfocito situado no interior glandular, compoñente fundamental das lesións linfoepiteliais e criterio diagnóstico clave deste linfoma. Non corresponde a un histiocito folicular, que se asocia a centros xerminais reactivos; tampouco a unha célula plasmática, que presentaría citoplasma máis abundante e núcleo excéntrico con cromatina en “roda de carro”; nin a un neutrófilo, que mostraría núcleo segmentado.

A imaxe mostra unha proliferación monótona e cohesiva de células linfoides de tamaño intermedio, entre as que se distribúen numerosos macrófagos de citoplasma claro cargado de corpos apoptóticos que crean o característico patrón en “ceo estrelado”. Este aspecto corresponde a un linfoma de Burkitt. Non encaixa cun linfoma de Hodgkin tipo esclerose nodular, no que se observarían bandas de coláxeno e células de Reed‑Sternberg lacunares; tampouco cun linfoma B difuso de células grandes, onde as células son máis pleomórficas e sen un patrón en ceo estrelado tan marcado, nin cunha micose fungoide, que se caracteriza por un infiltrado T epidérmotropo na pel, non por este patrón ganglionar.

A imaxe corresponde a unha leucemia linfoblástica aguda B, xa que mostra unha medula ósea hipercelular con substitución dos elementos medulares normais por unha poboación monótona de linfoblastos, patrón característico das leucemias linfoblásticas agudas nas que os blastos ocupan máis do 20% da celularidade medular. No linfoma/leucemia linfoblástica aguda T a morfoloxía medular pode ser similar, pero adoita asociarse a masas mediastínicas ou outras localizacións e diferénciase polo inmunofenotipo; a leucemia linfática crónica mostra infiltrados de linfocitos pequenos maduros con centros de proliferación, non unha lámina monótona de linfoblastos, e a policitemia vera caracterízase por unha panmielose con aumento das tres series hematopoéticas, non pola substitución difusa da medula por blastos linfoides.

A imaxe corresponde a unha tinguidura inmunohistoquímica positiva para anexina 1, un marcador característico da tricoleucemia. Na leucemia mieloide crónica o marcador clave é a mieloperoxidase (MPO) nos precursores mieloides; na leucemia linfática crónica empréganse CD5 e CD23 en linfocitos B pequenos; e na mielofibrose primaria son útiles CD61 e reticulina para resaltar megacariocitos e fibrose.

A imaxe B mostra glándulas e epitelio gástrico cunha positividade intensa de membrana e citoplasma, mentres o denso infiltrado linfoide circundante permanece negativo, o que corresponde a unha tinguidura para citoqueratinas (CK) que marca selectivamente o tecido epitelial e glandular nun linfoma MALT. A imaxe A corresponde a CD3 nun linfoma folicular, onde os folículos neoplásicos son negativos e só se marcan os linfocitos T perifoliculares; a imaxe C amosa unha positividade nuclear intensa compatible con p53 nun linfoma B difuso de células grandes, e a imaxe D presenta unha marcada positividade de membrana difusa característica de CD20 nun linfoma B.

A imaxe mostra unha tinguidura para CD10 con positividade intensa e ben delimitada restrinxida a centros xerminais residuais, mentres o infiltrado linfoide difuso circundante é CD10 negativo, un patrón compatible cun linfoma do manto con centros xerminais residuais. Non corresponde a un linfoma folicular, onde os folículos neoplásicos serían CD10 difusamente positivos, nin a un predominio linfocítico nodular ou a unha esclerose nodular de Hodgkin, nos que as células tumorais non presentan este patrón de expresión propio de centro xerminal.

CD61 exprésase nas células da liña megacariocítica e plaquetaria e utilízase para poñer de manifesto os megacariocitos e as súas formas displásicas, como na síndrome mielodisplásica, onde permite identificar megacariocitos de pequeno tamaño e hipolobulados característicos desta entidade. As células plasmáticas detéctanse con marcadores como CD138, os macrófagos con CD68 ou CD163, e os linfocitos (incluídos os linfocitos displásicos) con marcadores de liñaxe como CD3 para linfocitos T e CD20/CD79a para linfocitos B.

A mostra é negativa para CD20 porque trátase dunha leucemia linfoblástica aguda B de células moi inmaturas, que poden non expresar CD20 pero si CD79a, un marcador que se expresa desde fases máis temperás da diferenciación B e permite identificar os precursores B cando CD20 aínda non está presente.

A tinguidura inmunohistoquímica para CD61 (GPIIIa) marca de forma intensa o citoplasma dos megacariocitos displásicos de pequeno tamaño e con núcleos hipolobulados, que son característicos da síndrome mielodisplásica. Non corresponde a megacariocitos hiperlobulados de gran tamaño (propios da trombocitemia esencial), nin a macrófagos mononucleares, nin a tricoleucocitos, que se identifican con anexina 1.

As imaxes corresponden a un mieloma múltiple, xa que mostran un infiltrado de células plasmáticas que expresan CD138, o marcador de referencia para identificar este tipo celular, e CD56, cuxa positividade é característica das células plasmáticas neoplásicas. A leucemia de células plasmáticas comparte a orixe plasmocitaria e pode mostrar un inmunofenotipo similar, pero caracterízase por unha abundante afectación de sangue periférico e, ademais, é unha entidade moi pouco frecuente (representa arredor dun 0,1–0,6% dos trastornos de células plasmáticas ou en torno ao 2–3% dos cancros de células plasmáticas), mentres que o mieloma múltiple é con moita diferenza a neoplasia plasmocitaria máis habitual. A leucemia mieloide aguda está constituída por blastos mieloides e adoita expresar marcadores como a mieloperoxidase, non CD138, e a plasmocitose reactiva clonal non mostra o patrón inmunofenotípico característico de neoplasia plasmocitaria con expresión de CD56.

Na síndrome mielodisplásica, na leucemia mieloide crónica e na mielofibrose é habitual atopar micromegacariocitos ou megacariocitos de pequeno tamaño con núcleos hipolobulados ou monolobulados. En cambio, na trombocitemia esencial os megacariocitos son grandes, con citoplasma abundante e núcleos claramente hiperlobulados en “hasta de cervo”.

Identifícanse pseudoinclusións intranucleares de inmunoglobulinas que adquiren unha positividade intensa de cor maxenta‑fucsia coa tinguidura PAS‑D, características dos corpos de Dutcher. Non se trata de megacariocitos monolobulados, que son células xigantes da serie megacariocítica na medula ósea; nin de polimorfonucleares, que teñen núcleos segmentados e non inclusións intranucleares PAS positivas; nin de células de Reed‑Sternberg, que son células grandes binucleadas ou multinucleadas con nucléolos prominentes e un patrón morfolóxico completamente distinto.

Trátase dunha célula grande con citoplasma amplo que se retrae deixando ao seu redor un espazo claro (lagoa), con núcleo lobulado e nucléolos visibles, morfoloxía típica da variante lacunar. A célula de Hodgkin é a forma mononuclear da RS clásica sen halo lacunar, a variante clásica é a bilobulada en «ollos de bufo», e a LP corresponde ás células “en floco de millo” do predominio linfocítico nodular.

CD71 é o receptor de transferrina e exprésase de forma intensa na superficie e no citoplasma das células da serie eritroide en fases nucleadas, o que o converte nun marcador moi eficaz para identificar precursores eritroides e a diseritropoese na medula ósea, como nas síndromes mielodisplásicas. Na imaxe obsérvanse precisamente precursores eritroides displásicos con positividade citoplasmática intensa para CD71, distribuídos en agregados anómalos e sen a organización en illotes eritroblásticos propia da eritropoese normal.

Obsérvase un infiltrado linfocitario T CD3 positivo disposto en banda na derme superficial, aliñado ao longo da unión dermoepidérmica, acompañado de epidermotropismo de linfocitos atípicos cara á epiderme, que constitúe un patrón histolóxico típico da micose fungoide. Non corresponde a un linfoma anxioinmunoblástico de células T, que mostra un patrón ganglionar con hipervascularización e agregados perivasculares de células TFH; nin ao linfoma do manto ou á leucemia linfática crónica, que non presentan este infiltrado en banda epidermotropo na pel.

A imaxe A mostra un infiltrado difuso de linfocitos pequenos que borra a arquitectura ganglionar, no que se recoñecen múltiples áreas máis pálidas correspondentes a centros de proliferación. Este patrón é característico dunha leucemia linfática crónica. A imaxe B mostra grandes nódulos mal delimitados propios dun linfoma de Hodgkin de predominio linfocítico nodular; a imaxe C presenta numerosos folículos de tamaño variable compatibles cun linfoma folicular; e a imaxe D evidencia bandas grosas de coláxeno que dividen o parénquima, típicas dunha esclerose nodular.